โรคสมองอักเสบจากไวรัสนิปาห์ (Nipah Encephalitis) คือโรคติดเชื้อร้ายแรงจากไวรัส (NiV) ที่ติดต่อจากสัตว์สู่คน โดยมีค้างคาวผลไม้เป็นรังโรคหลัก ทำให้อาการมีตั้งแต่ไข้หวัดใหญ่ ปอดอักเสบ รุนแรงไปจนถึงสมองอักเสบเฉียบพลัน สมองฝ่อ ชัก โคม่า และเสียชีวิตสูง (40-75%) ปัจจุบันยังไม่มียารักษาจำเพาะหรือวัคซีน เน้นรักษาประคับประคอง

รายละเอียดที่สำคัญของโรคไวรัสนิปาห์ (Nipah Virus)

สาเหตุและการติดต่อ: เกิดจากเชื้อไวรัส Nipah (\(NiV\)) ซึ่งเป็น RNA virus ในตระกูล Paramyxoviridae ติดต่อผ่านการสัมผัสสัตว์ติดเชื้อ (ค้างคาว, สุกร, ม้า) สารคัดหลั่งของสัตว์ และอาหารที่ปนเปื้อน

การติดต่อจากสุกรไปคน

จากประวัติของผู้ป่วยด้วยโรคสมองอักเสบในประเทศมาเลเซีย พบว่าส่วนใหญ่เป็นคนงานในฟาร์มเลี้ยงสุกร และบางส่วนเป็นคนงานในโรงฆ่าสุกร ผู้ป่วยทุกคนมีประวัติสัมผัสโดยตรงกับสุกรมีชีวิต ไม่มีรายงานการป่วยในกลุ่มบุคคลต่อไปนี้ ผู้บริโภคเนื้อสุกร แพทย์ พยาบาล หรือเจ้าหน้าที่ที่ดูแลรักษาผู้ป่วย และยังไม่พบหลักฐานว่ามีการติดต่อจากคนหนึ่งไปยังอีกคนหนึ่ง

อาการในสุกรพ่อแม่พันธุ์ สุกรจะไข้สูง (อุณหภูมิมากกว่า 39.9 ๐C) พร้อมกับอาการหายใจลำบากต้องอ้าปากหายใจ มีน้ำลายไหล มีน้ำมูกซึ่งอาจมีเลือดปน อาจพบสุกรพ่อพันธุ์และแม่พันธุ์ตายกระทันหันใน 24 ชั่วโมง โดยไม่แสดงอาการใดๆ อาการต่าง ๆ ดังกล่าวข้างต้น อาจพบร่วมกับอาการทางระบบประสาท ดังต่อไปนี้ หัวชนฝา กัดราวคอก ชักเกร็ง

การแพร่เชื้อจากคนสู่คนเกิดขึ้นได้ผ่านการสัมผัสใกล้ชิดอาการ: ระยะฟักตัว 4-14 วัน (บางรายนานถึง 45 วัน) อาการเริ่มจากไข้สูง ปวดศีรษะ ปวดกล้ามเนื้อ เจ็บคอ อาเจียน ลุกลามไปสู่ภาวะสมองอักเสบเฉียบพลัน สับสน ซึม ชัก โคม่าภายใน 24-48 ชั่วโมง

การรักษา: ปัจจุบันยังไม่มียาต้านไวรัสเฉพาะเจาะจงหรือวัคซีน การรักษาคือการดูแลแบบประคับประคอง (Supportive care) เช่น การรักษาอาการสมองบวม หรือช่วยหายใจในรายที่เกิดปอดอักเสบอัตราการเสียชีวิต: สูงถึง 40-75% ของผู้ติดเชื้อการวินิจฉัย: ตรวจหาเชื้อด้วยวิธี RT-PCR จากตัวอย่างน้ำลาย, ปัสสาวะ, เลือด หรือน้ำไขสันหลัง

การป้องกัน: หลีกเลี่ยงการสัมผัสค้างคาวผลไม้และสุกรที่ป่วย

กินอาหารที่ปรุงสุก

หลีกเลี่ยงอาหารสด ผลไม้สดที่อาจปนเปื้อนปัสสาวะค้างคาว

ล้างมือบ่อยๆ และสวมอุปกรณ์ป้องกันเมื่อต้องดูแลผู้ป่วย